Thuyết Cứu Rỗi Toàn Cầu / Thuyết Phổ Biến
Từ tiếng La-tin Universalli (belong to the whole) giáo thuyết này có khởi nguồn từ niềm tin rằng khi “thì được trọn” tất cả các linh hồn đều được thả ra khỏi sự hình phạt của âm phủ và được phục hồi lại với Đức Chúa Trời. Từ ngữ Hy-lạp apokatastasis (sự cứu rỗi sau cùng). Như thế, sẽ không có sự hình phạt đời đời nào cả; thế thì, giáo lí tà giáo này ngược lại với Thánh Kinh dạy ở Giăng 3:16; Công 4:12; Rom. 5:18-19; Eph.1:9-10; I Cor.15:22. Có thể nói rằng giáo thuyết này khởi đầu từ phái Gnosticism (Tri Thức Luận Thuyết). Qua các giáo sư của phái này, ngay cả Origen giáo phụ hội thánh và các đồ đệ của ông trong thế kỷ thứ 2, 3 cũng bị ảnh hưởng. Càng về sau này, qua sự giảng giải của họ, ngay cả “Sa-tan, devil” (quỷ vương) cũng sẽ được thả tự do và cuối cùng cũng được cứu. Theo lịch sử giáo hội, trong thế kỷ thứ 4th, những ai theo tín lí này đều bị kết là tà giáo, đặc biệt ở Giáo Nghị 553AD.
Rồi lặng đi một thời gian lâu sau đó đến thời trung cổ, giáo lí này lại được nổi lên qua thần đạo Irish, John Scotus Erigena và số người theo ông; sau đổi hưởng qua Đức, theo học giả Hana Denck và Hans Hut. Rồi từ đó tư tưởng Denk’s Universalism đã cũng tạo ảnh hưởng sang Hoa Kỳ trong thế kỷ thứ 17th. Do đó, vì sự chống đối tà giáo nói chung đã tạo được các cuộc phấn hưng ở Anh và Mỹ trong thế kỷ 18th /19th. Ngược lại, bởi lòng tin vào sự yêu thương cao độ với huyền nhiệm quá mức, vài học giả đã nghiên hẳn về giáo thuyết này như J. W. Peterson (1649-1727); E. C. Hochmann (1670-1721) nên để cơ hội cho “giáo thuyết toàn cầu được cứu” (universalism) nổi lên trong các giáo hội ở Hoa Kỳ. Bắt đầu với “các chủ thuyết gia toàn cầu” (universalists) rồi đến “các tư tưởng thần đạo tự do” (liberals) Jonathan Maykew và Charles Channcy đã giúp đầy mạnh phong trào “universalism” (salvation of all men) (1784). Có vài nhà thờ lập nên trong tư tưởng đó như Universalist Congre-gation in Philadelphia, 1781, trong thế kỷ 18. Tuy chậm nhưng cũng đã tạo ảnh hưởng và làm nền thần đạo tự do cho thế kỷ 19, 20. Có vài trường đại học đã mọc lên và nhiều nhà thờ xây lên đẩy mạnh tư tưởng này trong nhiều chiều kích khác nữa. Ngày nay, dĩ nhiên niềm tin vào “Sự Cứu Rỗi Toàn Cầu” vẫn còn mạnh mẽ hơn ngoài thế giới Cứu Chúa Giáo với chủ đề: “All roads lead to Rome” hay là “Đạo nào cũng tốt”.
